e-mail: taxpage@doradcypodatkowi.pl « Doradcy podatkowi Archiwum Wtorek, 11-12-2018
Wydania archiwalne
Nr 9/2003 (18)
Łódź, dnia 29 października 2003 r.
Wyświetlono: 17147 razy
Spis Treści
Artykuł wstępny

Bieżący numer biuletynu otwieramy artykułem na temat “śmiertelnej pułapki”, jaką dla wielu podatników stanowić mogą przepisy o podatku od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu. Ze względu na stan wiedzy ogółu podatników, a przede wszystkim horyzont czasowy, w jakim przepisy te są stosowane - konieczność posiadania przez podatnika dowodów pochodzących z okresu znacznie dłuższego, niż obowiązujący okres archiwizowania dokumentów - wydaje się, iż przepisy te, a zwłaszcza praktyka ich stosowania, nie do końca zgodne są z konstytucyjnymi zasadami Państwa Prawnego.


W numerze piszemy również o perypetiach podatników związanych z przedłużającym się z roku na rok terminem publikowania rozporządzenia w sprawie wykazu gmin zagrożonych recesją i degradacją - ubiegłoroczne rozporządzenie opublikowane został dopiero w połowie roku, natomiast w zbliżającym się właśnie do końca roku 2003 rozporządzenie nie zostało dotychczas opublikowane.


Redakcja

komentarzy (0)  |  dodaj komentarz  |  ▲ do góry
Wielbłąd opodatkowany, czyli dekalog podatnika

Większość podatków płaconych przez polskich podatników oparta jest o zasadę samoopodatkowania, która w pewnym uproszczeniu oznacza, iż zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (zobowiązanie powstaje z mocy samego prawa), a podatnik ma obowiązek sam obliczyć, zdeklarować i wpłacić podatek. Na zasadzie tej oparte są m.in. podatki dochodowe (PIT i CIT) oraz podatek od towarów i usług (VAT). Świadomość obowiązków wiążących się z takim sposobem opodatkowania jest wśród ogółu podatników dość powszechna i podatnicy ci lepiej lub gorzej wywiązują się ze swych obowiązków (zapewne na palcach jednej ręki policzyć można podatników, którzy o podatkach tych w ogóle nie słyszeli).

Znacznie mniejszą, i mniej znaną, grupę stanowią podatki, w których zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (np. podatek od nieruchomości, etc.). Do grupy tej należy również podatek dochodowy od dochodów z nie ujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach - zatem podatek od dochodów pochodzących ze źródeł nielegalnych, np. od dochodów uzyskiwanych w tzw. „szarej strefie”, lub tej części dochodów, która pochodzi z tych właśnie źródeł. Zasady opodatkowania tym podatkiem uregulowane zostały przepisami art.20 oraz art.30 ust.1 pkt.7) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). Podatek ten pobierany w formie ryczałtu wynosi 75% dochodów, o których mowa wyżej. Za podstawę opodatkowania przyjmuje się, praktycznie rzecz biorąc (aczkolwiek w pewnym uproszczeniu), nadwyżkę poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków ponad sumę uzyskanych w tym samym roku podatkowym dochodów (ujawnionych, czyli legalnych) i wartości - pochodzących z legalnych źródeł - zasobów zgromadzonych w latach ubiegłych. Oczywiście podatek ten ustalany jest decyzją organu podatkowego wydaną po przeprowadzeniu stosownego postępowania podatkowego.

Dla zilustrowania problemu posłużmy się przykładami :


Pani X wydała w 2001 r. 15.000 zł na koszty utrzymania (jedzenie, ubranie, czynsz, energia, telefon, paliwo, itp.), 30.000 zł na zakup samochodu oraz 100.000 zł na zakup nieruchomości. Razem wydatki te to 145.000 zł. Wg zeznania podatkowego za 2001 r. dochód netto (po opłaceniu podatku) Pani X wyniósł 45.000 zł, a udokumentowana wartość zasobów zgromadzonych w latach ubiegłych (stan na dzień 13 grudnia 2000 r.) to 50.000 zł. Stąd nadwyżka wydatków nad dochodami i zgromadzonymi zasobami - 50.000 zł (145.000 - 45.000 - 50.000). Gdyby organ podatkowy przeprowadził stosowne postępowanie i wydał decyzję, to Pani X musiałaby zapłacić - w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji - 37.500 zł podatku (75% od brakujących 50.000).


Pan Y, podobnie jak Pani X, wydał w tym samym roku 15.000 zł na utrzymanie, 30.000 zł na zakup samochodu oraz 100.000 zł na zakup nieruchomości (razem 145.000). Dochód netto Pana Y wg zeznania to 45.000 zł, natomiast w trakcie postępowania podatkowego Pan Y oświadczył, że w latach poprzednich zgromadził zasoby o wartości 120.000 zł. Jeżeli organ podatkowy da wiarę oświadczeniu Pana Y, wydatki mniejsze będą od sumy dochodów oraz zgromadzonych zasobów o 20.000 zł i nie będzie podstaw do ustalania podatku od dochodu z nieujawnionych źródeł, a Pan Y dysponował będzie 20-tysięczną nadwyżką do wykorzystania w latach następnych (o ile organ podatkowy po raz wtóry da wiarę temu oświadczeniu przy badaniu kolejnego okresu).


Niestety tutaj „zaczynają się schody”. Organ podatkowy wcale nie musi, i najczęściej nie chce, dać wiary oświadczeniu podatnika. Zgromadzone zasoby, na istnienie których powołujemy się przed organem podatkowym, muszą być udokumentowane, nawet te pochodzące sprzed wielu, wielu lat, a ciężar dowodu spoczywa na podatniku, a nie organie podatkowym. Niestety ten, prezentowany powszechnie przez organy podatkowe, pogląd znajduje oparcie w obszernym i niekorzystnym dla podatników orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.


Jeśli zatem organ podatkowy nie da wiary oświadczeniu Pana Y (zakładamy, że Pan Y nie zgromadził stosownych dowodów - za dowód taki nie wystarczy stwierdzenie : „pracowałem uczciwie przez 30 lat na intratnej posadzie”), to Pan Y zapłaci 75.000 zł podatku (75% od brakujących 100.000). W tym przypadku “przepadnie” również 20-tysięczna nadwyżka, do ewentualnego wykorzystania w przyszłości.


Na pociechę można powiedzieć, że w myśl ogólnych zasad postępowania podatkowego jako dowód dopuścić należy wszystko, co przyczynić się może do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zatem dla udowodnienia faktu posiadania zasobów zgromadzonych w poprzednich latach posłużyć się można wieloma różnymi dowodami takimi jak np. stare wyciągi bankowe, książeczki oszczędnościowe, zaświadczenia urzędów celnych o wwozie dewiz z zagranicy, zaświadczenia zagranicznego pracodawcy, umowy darowizny, etc.

Wiedza ogółu podatników na temat podatku od nieujawnionych źródeł przychodów, w odróżnieniu od znajomości zasad samoopodatkowania, jest raczej szczątkowa - wielu podatników nie ma zielonego pojęcia o istnieniu tegoż podatku; wiedzą o nim bez wątpienia jedynie ci, którzy podatek taki zapłacili lub ci, którzy musieli w toku trwającego postępowania bronić się przed zakusami fiskusa. Omawiane przepisy miały na celu - w zamyśle ustawodawcy - pomóc w zwalczaniu szarej strefy, jednak ze względu na stan wiedzy podatników na ten temat stały się dla wielu z nich śmiertelną pułapką. Kto bowiem z dzisiejszych podatników mógł przypuszczać np. przed dwudziestu laty, że niepotrzebna książeczka PKO, którą właśnie był wyrzucił, może w przyszłości obronić go przed zapłatą kilkudziesięciu tysięcy złotych podatku.


Wnioski płynące z powyższych rozważań są raczej smętne. Jedyne co pozostaje, to zalecić wszystkim podatnikom, by stosowali się do zasad tytułowego „dekalogu podatnika” :

1.) Nigdy nie opróżniaj domowego archiwum.
2.) Gromadź skrzętnie i traktuj jak relikwię każdy skrawek papieru świadczący o Twoich dochodach.
3.) Dokumentuj i rejestruj w urzędzie skarbowym każdą otrzymaną darowiznę, nawet tę, której wartość nie przekracza kwoty wolnej od podatku.
4.) Zgłoś do urzędu skarbowego wszystkie otrzymane prezenty weselne, zwłaszcza te, które otrzymałeś gotowizną.
5.) Jeśli pracowałeś za granicą, nie przywoź pieniędzy w walizce, przetransferuj je za pośrednictwem banku, nawet wtedy gdy będziesz musiał zapłacić od nich podatek.
6.) Prowadź drobiazgową dokumentację dochodów swojego dziecka, już od dnia poczęcia.
7.) Przechowuj skrzętnie wszelkie umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, np. samochodów, etc. (umowy sprzedaży nieruchomości zawsze znajdziesz u rejenta).
8.) Przechowuj skrzętnie stare książeczki oszczędnościowe, wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenia z domów maklerskich, zeznania podatkowe, itp.
9.) Bądź zawsze gotów na kontrolę urzędu skarbowego - zrób rzetelny rachunek wydatków i dochodów na koniec każdego roku podatkowego i zastanów się, czy Twoje udokumentowane dochody wystarczają na pokrycie wydatków.
10.) Dbaj o to, by udokumentowane dochody pokrywały poniesione wydatki z nawiązką - im większa “nawiązka”, tym większy margines Twego bezpieczeństwa.



To wszystko może w przyszłości pomóc Ci dowieść, że nie jesteś tytułowym “wielbłądem” i obronić się przed zapłatą daniny, która może zniweczyć cały dorobek Twojego życia.


Te, utrzymane w żartobliwym (choć nie do końca) tonie, rozważania skłaniają do nieco głębszej refleksji. Czy omawiane przepisy prawa, a zwłaszcza towarzyszące im orzecznictwo oraz praktyka działania organów podatkowych, nie prowadzą do złamania zasady lex retro non agit oraz konstytucyjnych zasad Państwa Prawnego takich jak zasada pewności prawa oraz zaufania do organów Państwa ? Czy można “karać” podatnika za czyny, których “dopuścił się był” wiele, wiele lat temu, a polegające na beztroskim zniszczeniu dowodów nabycia zasobów majątkowych, czy też na nie dochowaniu należytej staranności w wieloletnim archiwizowaniu tych dowodów, w sytuacji, gdy obowiązku takiego nie nakłada nań wprost żaden z obowiązujących przepisów prawa ?


Jerzy Andrzej Tomczak

komentarzy (0)  |  dodaj komentarz  |  ▲ do góry
Gminy zagrożone recesją i degradacją - „kamyk do ogródka” Ministra Gospodarki

W ubiegłorocznym numerze 2/2002 naszego biuletynu pisaliśmy o potencjalnych kłopotach, jakie może sprawić podatnikom ogłoszenie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych strukturalną recesją i degradacją społeczną (...), dopiero w połowie roku. Wątpliwości dotyczące tego zagadnienia pojawiły się również w roku bieżącym, ale tym razem wątpliwości te związane były przede wszystkim z faktem, że stosowne rozporządzenie nie zostało dotychczas w ogóle wydane. Nasze pytanie dotyczące tej kwestii skierowane wiosną b.r. do Ministerstwa Gospodarki pozostało bez odpowiedzi. Sprowokowani listami naszych Czytelników wystosowaliśmy po raz wtóry zapytanie w tej sprawie, tym razem do Ministerstwa Finansów. Poniżej publikujemy treść tego zapytania wraz z - udzieloną już po upływie kilku dni - wyczerpującą odpowiedzią Ministerstwa.

Dziękujemy Rzecznikowi Ministra Finansów Panu Wiktorowi Krzyżanowskiemu za tę odpowiedź. Zawarta w niej informacja, iż w Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad projektem stosownego rozporządzenia Rady Ministrów ucieszy zapewne podatników, jednakże nie rozwiewa wątpliwości dotyczących całej sprawy, choć wątpliwości te to „kamyk do ogródka” Ministra Gospodarki, a nie Ministra Finansów.

Pierwsza wątpliwość dotyczy przypuszczalnej daty opublikowania rozporządzenia. Czy prawidłowa jest praktyka publikowania aktu prawnego z prawie rocznym opóźnieniem (okres vacatio legis - minus jeden rok !?) ? Czy dopuszczalne jest trzymanie podatników w - trwającej prawie rok - niepewności, co do zasad opodatkowania ?

Pozostają również w mocy wszystkie wątpliwości, o których pisaliśmy w numerze 2/2002 biuletynu; w szczególności aktualne pozostają pytania :
- jakie zasady amortyzacji winni byli stosować podatnicy kontynuujący tę amortyzację w 2003 r. (do dnia publikacji rozporządzenia) ?
- czy mogli kontynuować amortyzację na dotychczasowych zasadach ?
- jeżeli tak, to co stałoby się, gdyby dopiero z końcem roku okazało się, że ich gmina nie znalazła się w wykazie ?
- czy powinni byli z dniem 1 stycznia b.r. obniżyć współczynnik do 2, a następnie podwyższyć go do 3 z dniem opublikowania rozporządzenia (!) ?
- co będzie, jeżeli pomimo zapowiedzi rozporządzenie nie zostanie wydane ?

W sytuacji tej pozostaje jedynie mieć nadzieję, że rozporządzenie to zostanie jednak wydane i opublikowane przed końcem roku, a ponadto, że prawodawca wskaże w treści tegoż sposób rozwiania wątpliwości, o których wyżej.

Jerzy Andrzej Tomczak

komentarzy (0)  |  dodaj komentarz  |  ▲ do góry
Pytanie do Ministerstwa Finansów

Szanowny Pan
Wiktor Krzyżanowski
Rzecznik Prasowy Ministra Finansów

W związku z licznymi zapytaniami naszych Czytelników uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na postawione niżej pytanie.

Przepis art.22k ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176, z późn. zm.) oraz art.16k ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. (tekst jednolity : Dz. U. z 2000 r. Nr 54 poz.564, z późn. zm.) stanowi, iż „W przypadku używania środków trwałych, określonych w ust. 1, w zakładzie danego podatnika położonym na terenie gminy o szczególnym zagrożeniu wysokim bezrobociem strukturalnym albo w gminie zagrożonej recesją i degradacją społeczną, których wykaz na podstawie odrębnych przepisów ustala Rada Ministrów - stawki podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych można podwyższyć przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 3,0, dokonując obliczenia odpisów amortyzacyjnych zgodnie z zasadą określoną w ust. 1 (wytłuszczenia - nasze)„.

Podatnicy przyzwyczaili się, iż corocznie publikowane było stosowne rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych strukturalną recesją i degradacją społeczną, w których stosuje się szczególne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje, które pozwalało na zastosowanie zasad amortyzacji środków trwałych określonych w cytowanym wyżej przepisie in fine. Ponieważ rozporządzenia te zazwyczaj publikowane były dopiero w trakcie trwania roku podatkowego - ostatnie opublikowane zostało w dniu 22 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 62 poz.560) - podatnicy od początku każdego roku podatkowego stosowali zasady amortyzacji, o których mowa wyżej (współczynnik - do 3), opierając się na wykazie gmin z poprzedniego roku podatkowego i biorąc pod uwagę konieczność zastosowania ust.3 cytowanego przepisu, w przypadku gdyby ich gmina została usunięta z wykazu opublikowanego dopiero w trakcie roku (kontynuacja stosowania podwyższonych stawek do końca roku podatkowego i zaprzestanie ich stosowania z początkiem roku następnego).

Z początkiem 2003 r. podatnicy ci - działając w zaufaniu do organów Państwa i opierając się na praktyce stosowanej przez te organy już od kilku lat, a także na wypowiedziach polityków na temat walki z bezrobociem - również zastosowali stawki podwyższone, oczekując na opublikowanie stosownego rozporządzenia. Tymczasem, rozporządzenie takie po dziś dzień nie zostało wydane (opublikowane).

W związku z tym, uprzejmie prosimy o odpowiedź na pytanie, czy przewiduje się jeszcze w tym roku wydanie takiego rozporządzenia, czy też wszyscy podatnicy, o których mowa wyżej, winni dokonać stosownych korekt odpisów amortyzacyjnych ?

Dziękuję z góry, w imieniu naszych Czytelników, za odpowiedź.
Z wyrazami szacunku

Jerzy Andrzej Tomczak
Redakcja Biuletynu Podatkowego TAX PAGE

komentarzy (0)  |  dodaj komentarz  |  ▲ do góry
Odpowiedź Ministerstwa

MINISTERSTWO FINANSÓW
BIURO PRASOWE
Warszawa, 15 listopada 2003 r.

Jerzy Andrzej Tomczak - Tax Page

W odpowiedzi na Pana pytanie Ministerstwo Finansów informuje :

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych (art.16k ust.2) podatnicy używający środki trwałe (maszyny i urządzenia zaliczone do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych oraz środki transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych) w zakładach położonych na terenie gmin o szczególnym zagrożeniu wysokim bezrobociem strukturalnym albo w gminach zagrożonych recesją i degradacją społeczną, których wykaz na podstawie odrębnych przepisów ustala Rada Ministrów, mogą stosować podwyższoną amortyzację (przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 3,0).
W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym(Dz.U. Nr 151, poz.1702) ustalony został wykaz powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Wykaz ten obowiązuje od dnia 1 stycznia 2002 r., tj. z chwilą wejścia w życie wyżej wymienionego rozporządzenia.
Podatnicy w 2003 r. mogą zatem stosować przyspieszoną amortyzację, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie ustawy, w stosunku do środków trwałych, które używane są w zakładach położonych na terenie gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym wymienionych w tym wykazie.
Natomiast w przypadku używania w 2003 r. środków trwałych w zakładach położonych na terenie gmin zagrożonych recesją i degradacją społeczną , wykaz tego rodzaju gmin ustalony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych strukturalną recesją i degradacją społeczną, w których stosuje się szczególne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje (Dz.U. Nr 62, poz.560). W myśl przepisu § 1 rozporządzenia wykaz ten obowiązywał tylko w 2002 r.

Z posiadanych przez Departament Podatków Bezpośrednich informacji wynika, że aktualnie w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad projektem rozporządzenia Rady Ministrów zawierającym obowiązujący w 2003 r. wykaz gmin (powiatów) zagrożonych strukturalną recesją i degradacją społeczną.

Rzecznik Ministra Finansów
Wiktor Krzyżanowski

komentarzy (0)  |  dodaj komentarz  |  ▲ do góry

Redaguje zespół : Renata Romanowska, Jerzy Andrzej Tomczak
Adres redakcji : 90-539 Łódź, ul. Żwirki 17, e-mail : taxpage@doradcypodatkowi.pl

Wydawca: Centrum Doradztwa Podatkowego "ROMANOWSKA & TOMCZAK" s.c.
               90-539 Łódź, ul. Żwirki 17, e-mail : rom-tom@doradcypodatkowi.pl

ISSN 1644-1605  © Copyright by "ROMANOWSKA & TOMCZAK". Wszelkie prawa zastrzeżone.

Artykuły zamieszczone w biuletynie "TAX PAGE" zawierają wyłącznie poglądy ich autorów i nie stanowią obowiązującej wykładni prawa.

 

Login:
Hasło:
Chcę otrzymywać bezpłatnie kolejne numery biuletynu na zasadach określonych w Regulaminie
Rezygnuje
Czy wszyscy podatnicy zdążą przygotować się do JPK?